ตราสารหนี้องค์กรคืออะไร? ไขข้อสงสัยทางเลือกเสี่ยงต่ำสำหรับมือใหม่

Highlight 

• ตราสารหนี้องค์กร (Corporate Bond) คือ “สัญญาเงินกู้” ที่บริษัทเอกชนออกให้กับนักลงทุนทั่วไป เพื่อเป็นเครื่องยืนยันว่าจะชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนด
• ประเภทของตราสารหนี้องค์กร แบ่งตามการจ่ายดอกเบี้ย มีทั้งดอกเบี้ยคงที่และลอยตัว แบ่งตามความเสี่ยง มีทั้งเกรดน่าลงทุนและต่ำกว่า แบ่งตามสิทธิพิเศษ มีแบบแปลงสิทธิ และด้อยสิทธิ
• ผลตอบแทนจากการลงทุนตราสารหนี้องค์กร มาจากดอกเบี้ย ซึ่งช่วยเพิ่มกระแสเงินสดได้อย่างสม่ำเสมอ และการขาย ซึ่งอาจจะได้กำไรหรือขาดทุน ขึ้นอยู่กับอัตราดอกเบี้ยในขณะนั้น 
• ความเสี่ยงที่ต้องพิจารณาก่อนการตัดสินใจลงทุนตราสารหนี้องค์กร ซึ่งอาจจะมีการผิดนัดชำระหนี้ ความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย อัตราเงินเฟ้อ และสภาพคล่องในการซื้อขาย

หากการลงทุนเปรียบเหมือนการเดินทาง ตราสารหนี้องค์กรก็คงเป็นถนนลาดยางที่เรียบ ขับสบายกว่า แม้จะไม่ได้พาคุณถึงจุดหมายเร็วเหมือนทางด่วนอย่างหุ้น แต่ก็ปลอดภัยและคาดเดาได้ง่าย สำหรับนักลงทุนมือใหม่ที่อาจยังไม่คุ้นชินกับความผันผวน การเริ่มต้นด้วยทางเลือกที่เสี่ยงต่ำอย่างตราสารหนี้องค์กร หรือ Corporate Bond อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี โดยการลงทุนที่มั่นคง ต้องเริ่มจากความเข้าใจที่ถูกต้อง 

ทำความเข้าใจกับตราสารหนี้องค์กร ซึ่งเป็นสัญญาเงินกู้ที่บริษัทเอกชนใช้เป็นเครื่องยืนยันว่าจะชำระหนี้แก่นักลงทุน

ด้วยดอกเบี้ย และคืนเงินต้นเมื่อถือครบกำหนดอายุสัญญา

ตราสารหนี้องค์กรคืออะไร? 

• ตราสารหนี้องค์กร (Corporate Bond) คือ “สัญญาเงินกู้” ที่บริษัทเอกชนออกให้กับนักลงทุน
• นักลงทุนที่ซื้อตราสารหนี้ จะเปรียบเสมือนเจ้าหนี้ที่ให้บริษัทกู้เงิน
• บริษัทจะจ่ายดอกเบี้ยตามงวด และคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนด
• เป็นการลงทุนที่ไม่ได้หวัง “กำไรจากราคาขึ้นลง” เหมือนหุ้น แต่หวัง “ดอกเบี้ยสม่ำเสมอ”
• ตัวอย่างง่าย ๆ เหมือนคุณให้บริษัท “ยืมเงิน” แล้วบริษัท “ออกเอกสารสัญญา” (ตราสารหนี้) ว่าจะคืนเงินให้พร้อมดอกเบี้ยในเวลาที่กำหนด

ทำไมนักลงทุนมือใหม่ควรรู้จักตราสารหนี้องค์กร?

1. เสี่ยงน้อยกว่าหุ้น เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้น

• • ราคาตราสารหนี้ไม่เหวี่ยงแรงเหมือนหุ้น
  • โอกาสขาดทุนน้อย ถ้าถือจนครบกำหนดและบริษัทไม่ผิดนัด

2. รู้ผลตอบแทนชัดเจน

• • ดอกเบี้ยจะถูกกำหนดไว้ตั้งแต่แรก เช่น 3% ต่อปี
  • รู้ว่าถ้าถือครบระยะเวลา จะได้ผลตอบแทนเท่าไหร่

3. ช่วยกระจายความเสี่ยงในพอร์ต

• • แม้จะลงทุนในหุ้นอยู่แล้ว ก็สามารถเพิ่มตราสารหนี้เพื่อ “ลดแรงกระแทก” เวลาตลาดผันผวน

4. เข้าใจง่าย ไม่ซับซ้อน

• • ไม่ต้องวิเคราะห์กราฟหรือกำไรบริษัทเหมือนหุ้น
  • ศึกษาเงื่อนไขพื้นฐาน เช่น ดอกเบี้ย ระยะเวลา และความน่าเชื่อถือของบริษัท ก็สามารถเริ่มลงทุนได้

5. เป็นจุดเริ่มต้นสู่การเรียนรู้การลงทุนระยะยาว

• • ตราสารหนี้คือเครื่องมือลงทุนที่นักลงทุนมืออาชีพก็ใช้
  • หากเริ่มต้นจากสิ่งที่มั่นคงและเข้าใจได้ง่าย จะต่อยอดไปยังสินทรัพย์อื่นได้ดีขึ้น

พิจารณาประเภทตราสารหนี้องค์กร ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามเงื่อนไขต่าง ๆ

ช่วยให้คุณเลือกลงทุนได้อย่างเหมาะสม

ประเภทของตราสารหนี้องค์กร

1. แบ่งตามวิธีการจ่ายดอกเบี้ย

ตราสารหนี้จ่ายดอกเบี้ยคงที่ 

• ดอกเบี้ยคงที่ตลอดอายุตราสาร เช่น 4% ต่อปี
• เหมาะสำหรับคนที่ต้องการรายได้แน่นอน สม่ำเสมอ
• เช่น คุณลงทุน 100,000 บาท ดอกเบี้ย 4% ต่อปี คุณจะได้ดอกเบี้ย 4,000 บาทต่อปีแน่นอน

ตราสารหนี้จ่ายดอกเบี้ยลอยตัว 

• ดอกเบี้ยปรับเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิง เช่น อัตราดอกเบี้ยนโยบาย + 2%
• ถ้าดอกเบี้ยในตลาดสูงขึ้น คุณก็จะได้ผลตอบแทนมากขึ้น
• แต่ถ้าดอกเบี้ยในตลาดลดลง ผลตอบแทนคุณก็จะลดลงตาม

2. แบ่งตามความเสี่ยง

ตราสารหนี้เกรดน่าลงทุน 

• ออกโดยบริษัทที่มีฐานะการเงินมั่นคง
• มีความเสี่ยงต่ำ โอกาสผิดนัดชำระหนี้น้อย
• ผลตอบแทนมักจะต่ำกว่าตราสารหนี้เกรดต่ำกว่า
• เหมาะสำหรับนักลงทุนมือใหม่

ตราสารหนี้เกรดต่ำกว่าเกรดน่าลงทุน 

• ออกโดยบริษัทที่มีความเสี่ยงทางการเงินสูงกว่า
• มีความเสี่ยงสูง แต่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าเพื่อชดเชยความเสี่ยง
• ไม่เหมาะสำหรับนักลงทุนมือใหม่ที่รับความเสี่ยงได้น้อย

3. แบ่งตามสิทธิพิเศษ

ตราสารหนี้แปลงสภาพ 

• สามารถแปลงเป็นหุ้นสามัญได้ตามเงื่อนไขที่กำหนด
• ให้ทั้งรายได้แน่นอนจากดอกเบี้ย และโอกาสได้กำไรจากการเพิ่มขึ้นของราคาหุ้น
• เหมาะสำหรับคนที่อยากลงทุนในหุ้น แต่ยังต้องการความมั่นคงของตราสารหนี้

ตราสารหนี้ด้อยสิทธิ 

• มีลำดับการได้รับชำระเงินต้นและดอกเบี้ยทีหลังเจ้าหนี้รายอื่นๆ
• มีความเสี่ยงสูงกว่าตราสารหนี้ทั่วไป
• ให้ผลตอบแทนสูงกว่าเพื่อชดเชยความเสี่ยง
• คำเตือน: นักลงทุนมือใหม่ควรระมัดระวังกับตราสารประเภทนี้

ผลตอบแทนจากการลงทุนในตราสารหนี้องค์กร

รายได้จากดอกเบี้ย

• ได้รับดอกเบี้ยสม่ำเสมอ เช่น ทุก 3 เดือน ทุก 6 เดือน หรือทุกปี
• อัตราดอกเบี้ยมักสูงกว่าเงินฝากธนาคาร ในอัตรา 1 – 3 % ขึ้นอยู่กับความเสี่ยงของบริษัทผู้ออก
• เช่น ถ้าคุณลงทุน 100,000 บาท ในตราสารหนี้ที่ให้ดอกเบี้ย 4% ต่อปี คุณจะได้ดอกเบี้ย 4,000 บาทต่อปี

กำไรจากการซื้อขาย

• ถ้าคุณขายตราสารหนี้ในตลาดรองก่อนครบกำหนด คุณอาจได้กำไรหรือขาดทุนก็ได้
• ถ้าอัตราดอกเบี้ยในตลาดลดลง ราคาตราสารหนี้ที่คุณถืออยู่จะเพิ่มขึ้น (ทำให้คุณขายได้กำไร)
• ถ้าอัตราดอกเบี้ยในตลาดสูงขึ้น ราคาตราสารหนี้ที่คุณถืออยู่จะลดลง (ทำให้คุณขายขาดทุน)

ตัวอย่างง่ายๆ:

• คุณซื้อตราสารหนี้มูลค่า 100,000 บาท ดอกเบี้ย 4% อายุ 5 ปี
• หลังจากถือไป 1 ปี อัตราดอกเบี้ยในตลาดลดลงเหลือ 3%
• ตราสารหนี้ของคุณที่ให้ดอกเบี้ย 4% จะมีค่ามากขึ้น (เพราะหาซื้อยาก)
• คุณอาจขายได้ในราคา 105,000 บาท ได้กำไร 5,000 บาท (ไม่รวมดอกเบี้ยที่ได้รับระหว่างปี)

การลงทุนในตราสารหนี้องค์กรก็มีความเสี่ยงในลักษณะต่าง ๆ ซึ่งนักลงทุนควรไตร่ตรองและวางแผนรับมือ

ความเสี่ยงของตราสารหนี้องค์กรที่ต้องรู้ก่อนลงทุน

1. ความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ 

• บริษัทอาจประสบปัญหาทางการเงินจนไม่สามารถจ่ายดอกเบี้ยหรือคืนเงินต้นได้
• เกิดขึ้นได้แม้กับบริษัทใหญ่ๆ (แต่โอกาสน้อยกว่า)
• วิธีป้องกัน: เลือกลงทุนในตราสารหนี้ที่มีอันดับความน่าเชื่อถือสูง เช่น A- ขึ้นไป

2. ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย 

• เมื่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดเพิ่มขึ้น ราคาตราสารหนี้จะลดลง
• ยิ่งอายุตราสารหนี้ยาว ผลกระทบยิ่งมาก
• วิธีป้องกัน: ถ้าคุณกังวล ให้เลือกตราสารหนี้อายุสั้น หรือตราสารหนี้ที่จ่ายดอกเบี้ยลอยตัว

3. ความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ 

• ถ้าเงินเฟ้อสูงกว่าอัตราดอกเบี้ยที่คุณได้รับ เงินของคุณจะซื้อของได้น้อยลงในอนาคต
• เช่น ถ้าคุณได้ดอกเบี้ย 4% แต่เงินเฟ้อ 5% แม้เงินคุณจะเพิ่มขึ้น แต่ความสามารถในการซื้อสินค้าของคุณจริงๆ ลดลง 1% (เงินเพิ่มแต่ของแพงขึ้นเร็วกว่า)
• วิธีป้องกัน: เลือกตราสารหนี้ที่อ้างอิงกับอัตราเงินเฟ้อ หรือกระจายการลงทุนไปในสินทรัพย์อื่นด้วย

4. ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

• บางครั้งอาจขายตราสารหนี้ได้ยากหรือต้องขายในราคาต่ำกว่าที่ควรจะเป็น
• มักเกิดกับตราสารหนี้ที่ออกโดยบริษัทขนาดเล็ก หรือมีมูลค่าการซื้อขายน้อย
• วิธีป้องกัน: เลือกลงทุนในตราสารหนี้ที่มีการซื้อขายในตลาดรองสูง หรือวางแผนถือจนครบกำหนด

แนะนำเทคนิคการเลือกตราสารหนี้องค์กรแบบมืออาชีพ ที่ผู้เพิ่งเริ่มต้นลงทุนก็สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้

เทคนิคเลือกตราสารหนี้องค์กรแบบมือโปร (แม้เป็นมือใหม่)

ดูอันดับความน่าเชื่อถือ (Credit Rating)

• เป็นการจัดอันดับโดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ เช่น TRIS, Fitch
• สำหรับมือใหม่ ควรเลือกอันดับ A-ขึ้นไป 
• ยิ่งอันดับสูง ความเสี่ยงยิ่งต่ำ (แต่ผลตอบแทนก็ต่ำตามไปด้วย)

พิจารณาฐานะการเงินของบริษัท

• ดูงบการเงิน อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน ไม่ควรเกิน 2:1
• ดูความสามารถในการชำระดอกเบี้ย ควรมากกว่า 3 เท่า
• เลือกบริษัทที่มีกำไรต่อเนื่อง มีกระแสเงินสดดี

เลือกอายุตราสารหนี้ให้เหมาะกับเป้าหมาย

• ระยะสั้น (1-3 ปี) เหมาะสำหรับผู้ที่อาจต้องการใช้เงินในเวลาไม่นาน
• ระยะกลาง (3-7 ปี) สร้างสมดุลระหว่างผลตอบแทนและความเสี่ยง
• ระยะยาว (7 ปีขึ้นไป) ให้ผลตอบแทนสูงสุด แต่มีความผันผวนมากที่สุด

กระจายการลงทุน

• ไม่ควรลงทุนในตราสารหนี้ของบริษัทใดบริษัทหนึ่งมากเกินไป
• กระจายการลงทุนในหลายบริษัท หลายๆ อุตสาหกรรม
• กระจายอายุตราสารหนี้ เช่น แบ่งเงินลงทุนเท่าๆ กันในตราสารหนี้อายุ 1 ปี, 3 ปี, 5 ปี

ตัดสินใจว่าจะถือจนครบกำหนดหรือซื้อขาย

• ถ้าต้องการรายได้ประจำและแน่นอน ควรถือจนครบกำหนด
• ถ้าต้องการทำกำไรจากการเปลี่ยนแปลงของราคา ควรเตรียมความพร้อมในการซื้อขาย โดยต้องติดตามสถานการณ์อัตราดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิด

สรุป

การเริ่มต้นลงทุนในตราสารหนี้องค์กรไม่ใช่เรื่องยาก หากเริ่มจากการศึกษาข้อมูลจำเป็นพื้นฐาน เลือกตราสารที่มีอันดับความน่าเชื่อถือดี และกระจายการลงทุนให้เหมาะสม อย่าลืมตรวจสอบอัตราผลตอบแทน เทียบกับความเสี่ยงที่ยอมรับได้เสมอ และที่สำคัญ คืออย่าลงทุนเพียงเพราะ “ตามกระแส” แต่ให้ลงทุนด้วย “ความเข้าใจ” เพื่อผลตอบแทนที่คุ้มค่าและมั่นคงในระยะยาว

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

หุ้นกู้ คืออะไร? รวมทุกเรื่องที่ควรรู้ก่อนลงทุนหุ้นกู้ ครบในที่เดียว! https://www.finnomena.com/z-admin/what-is-corporate-bond/ 

หุ้นกู้ ตราสารหนี้ (Bond) คืออะไร? มีอะไรบ้าง อยากลงทุนต้องทำยังไง https://www.peerpower.co.th/blog/bond-what-is 

ความเสี่ยงหลัก5 ข้อในการลงทุนตราสารหนี้ https://www.thaibma.or.th/EN/Investors/Individual/Blog/2017/21072017.aspx